Khái niệm văn hóa của trần ngọc thêm

      35

Trích từ PHỤ LỤC cuốn Tìm về bạn dạng sắc văn hoá Việt phái mạnh (Trần Ngọc Thêm, NXB Tp. HCM, bản in lần 3, 2001)


*

Cuốn "Tìm về bản sắc văn hóa Việt Nam" (in lần đầu năm 1996) là sự mở rộng của công trình nghiên cứu khoa học cấp cỗ "Tính hệ thống của văn hóa Việt Nam" (nghiệm thu năm 1994, bởi khen của bộ trưởng cỗ GD&ĐT về công trình NCKH xuất nhan sắc 5 năm 1991-1995) cùng cuốn "Cơ sở văn hóa truyền thống Việt Nam" dày 500 trang vì chưng Trường Đại học Tổng hợp tp.hồ chí minh xuất bạn dạng chính thức lần đầu năm mới 1995. Mặc dù khi đó sách bắt đầu chỉ lưu giữ hành nội cỗ với con số xuất bản không nhiều, song sau khoản thời gian ra mắt, "Cơ sở văn hóa truyền thống Việt Nam" đang thu hút được sự quan tiền tâm đặc trưng của dư luận chúng ta đọc. Một hội thảo chiến lược đã được tổ chức triển khai tại Trung trọng tâm Quốc học. Những báo với tạp chí vào nước với của Việt kiều ở nước ngoài đã đăng tải các bài giới thiệu, dìm xét, thảo luận.

Bạn đang xem: Khái niệm văn hóa của trần ngọc thêm


Bên cạnh các ý kiến, bài viết đánh giá chỉ cao dự án công trình này và phần lớn góp ý đúng đắn, tình thực mà công ty chúng tôi rất trân trọng tiếp thu, cũng có một số bài viết chứa rất nhiều nhận xét ko thỏa xứng đáng do không hiểu nhiều rõ, không cùng điểm xuất phát, hoặc dễ dàng và đơn giản là vày chưa gọi kỹ. Nhận thấy một số băn khoăn thắc mắc trong số những bài này rất có thể cũng là băn khoăn thắc mắc chung của bạn đọc "Tìm về bản sắc văn hóa Việt Nam" nên chúng tôi đã chuyển vào phần "Đối thoại cùng bạn đọc" này nhưng mà nội dung đa số được soạn theo bài trả lời phỏng vấn của công ty chúng tôi với phóng viên vô tư nhan đề "Trò chuyện với tác giả Cơ sở văn hóa truyền thống Việt Nam" vẫn đăng bên trên Báo "Văn nghệ", số 32-1996 với một bài xích khác đang gửi đến báo "Văn nghệ" sau đó, nhưng không được tòa soạn công bố.

"Đối thoại cùng bạn đọc" hy vọng đóng góp phần làm phân biệt thêm về cách thức tiếp cận và văn bản những vụ việc đã trình diễn trong sách "Tìm về bản sắc văn hóa Việt Nam".

***

- Có ý kiến phê bình định nghĩa văn hóa truyền thống trong đại lý văn hóa vn và kiếm tìm về bản sắc văn hóa nước ta là chưa đề cập tuyệt đề cập không đúng mức đến các đặc trưng như tính nhà động, tính nhân đạo, với các tính năng như công dụng nhận thức cùng tái tạo nên thông tin, tính năng định hướng, tính năng tái tạo trái đất của văn hóa?

Một quan niệm khoa học thường có tương đối nhiều đặc trưng và chức năng mà một định nghĩa, do yêu cầu mô tả ngắn gọn, thường không lúc nào có thể bao quát hết được. Bởi vậy mà trong thực tiễn khoa học tập xưa nay, đối với một khái niệm, người ta có thể kể ra đủ các thứ "tính" khác nhau và có mang nó theo nhiều cách không giống nhau (chính vì vậy mà đều khái niệm khoa học quan trọng thường bao giờ cũng có rất nhiều cách có mang khác nhau), cho nên vì thế không dễ dàng gì kết luận rằng chỉ có định nghĩa này mới đúng, còn phần đông định nghĩa không giống là không đúng cả; đề xuất nêu hầu như đặc trưng, chức năng này mới đúng, còn nêu phần đa đặc trưng, tác dụng khác là sai cả. Theo lôgic nghiên cứu khoa học, để mang ra một định nghĩa có sức thuyết phục, cần được lựa lựa chọn được trong số các "tính" hoàn toàn có thể có, đâu là những đặc thù cơ bản. Đặc trưng cơ bạn dạng là đông đảo nét đơn lẻ và tiêu biểu, bắt buộc và đầy đủ để riêng biệt khái niệm (sự vật) ấy với gần như khái niệm (sự vật) khác.

Về khái niệm "văn hóa", hiện có rất nhiều định nghĩa. Vào khoảng thời gian 1952, hai đơn vị nhân học bạn Mỹ là A. Kroeber và C. Kluckhohn đã viết một cuốn sách chuyên bàn về các định nghĩa văn hóa truyền thống nhan đề: văn hóa - tổng luận phê phán những quan niệm và tư tưởng (Culture: a critical reviews of concepts và definitions), trong số đó đã nêu ra và so sánh 164 định nghĩa về văn hóa. Trong lượt xuất bản thứ hai của cuốn sách này, số định nghĩa văn hóa truyền thống đã tăng lên đến trên 200. Còn hiện nay thì con số định nghĩa về văn hóa khó mà biết đúng mực được: có người bảo là 400, có fan nói là 500, lại sở hữu người cả quyết rằng chúng lên tới con số nghìn...

Xem thêm: Cách Dùng Sql Server 2008 R2 Express, Cài Đặt Sql Server 2008 Và Khôi Phục Lại Dữ Liệu

Các định nghĩa văn hóa hiện bao gồm tuy rất đa dạng mẫu mã và đa dạng, nhưng lại tựu trung lại, chúng không nằm không tính hai loại: định nghĩa mô tả và quan niệm nêu sệt trưng. Định nghĩa diễn tả liệt kê những thành tố của văn hóa, còn các định nghĩa nêu đặc trưng thì có thể quy về ba xu thế lớn: Khuynh hướng trước tiên coi văn hóa là những tác dụng (sản phẩm) duy nhất định. Đó hoàn toàn có thể là các giá trị, hồ hết truyền thống, phần đông nếp sống, những chuẩn chỉnh mực, những tư tưởng, hầu như thiết chế làng hội, đông đảo biểu trưng, ký hiệu, số đông thông tin... Mà lại một cộng đồng đã sáng sủa tạo, kế thừa và tích lũy. Xu hướng thứ hai xem văn hóa truyền thống như đa số quá trình. Đó hoàn toàn có thể là những chuyển động sáng tạo, đông đảo công nghệ, những quy trình, đầy đủ phương thức tồn tại, sinh sống với phát triển, cách thức thích ứng với môi trường, cách làm ứng xử của con người... Khuynh hướng thứ bố xem văn hóa truyền thống như phần đông quan hệ, đều cấu trúc... Giữa các giá trị, giữa con tín đồ với đồng loại và muôn loài.

Tất cả những khuynh phía định nghĩa khác nhau ấy đều phải sở hữu hạt nhân phù hợp của mình, sự khác biệt giữa chúng hầu hết là do những tác giả sẽ quá nhấn mạnh tay vào khía cạnh này hay kỹ lưỡng khác của khái niệm mà thôi. Tuy nhiên, sau khoản thời gian so sánh, thanh tra rà soát thì, theo chúng tôi, bốn đặc thù sau chính là những đặc trưng cần và đủ để phân biệt văn hóa truyền thống với đầy đủ khái niệm, hiện tượng kỳ lạ có liên quan: a) tính khối hệ thống cần nhằm phân biệt văn hóa như một hệ thống giá trị với quan liêu niệm sai lạc coi văn hóa truyền thống như một tập hợp (phức hợp) của những tri thức tránh rạc từ rất nhiều lĩnh vực; b) tính giá trị cần để phân biệt văn hóa như cái có mức giá trị với chiếc phi văn hóa; c) tính nhân sinh nên để phân biệt văn hóa như cái nhân tạo với những giá trị từ nhiên; d) tính lịch sử cần để phân biệt văn hóa như cái được tích lũy lâu lăm với sang trọng như mẫu chỉ trình độ phát triển ở 1 thời điểm tuyệt nhất định. Định nghĩa văn hóa của bọn chúng tôi chính là sự tổng hợp của bốn đặc trưng cơ bản đó. Tương quan tới bốn đặc thù cơ bạn dạng này là bốn tính năng cơ bản: tổ chức triển khai xã hội, kiểm soát và điều chỉnh xã hội, giáo dục và giao tiếp.

Các đặc trưng / tính năng khác thường chỉ với hệ quả của chúng hoặc vẫn được khái quát trong chúng: Tính dữ thế chủ động đã bao hàm trong công dụng tổ chức làng mạc hội (không dữ thế chủ động thì làm sao mà tổ chức được); tính nhân đạo là hệ trái của tính nhân sinh (nói văn hóa mang hóa học người, do bé người, bởi vì con fan là bảo rằng văn hóa mang ý nghĩa nhân đạo rồi); công dụng định hướng các chuẩn chỉnh mực là hệ quả của chức năng điều chỉnh xóm hội (đã được cửa hàng chúng tôi nói mang đến ở trang 23 của sách Cơ sở văn hóa truyền thống Việt Nam phiên bản in năm 1995 hoặc §1.1.2 sách kiếm tìm về bản sắc văn hóa truyền thống Việt Nam); tính năng nhận thức và thông tin đã hàm cất trong tính năng giáo dục (nói A giáo dục đào tạo B nghĩa là A tin tức nhận thức của bản thân mình cho B nhằm B có được trao thức như thế); chức năng tái tạo thế giới liên quan liêu đến tính năng nhận thức (cho ta một chiếc nhìn về cầm cố giới), do vậy tương quan đến công dụng giáo dục và tính năng điều chỉnh xã hội (tạo ra một quả đât mới)...

- Có người còn yên cầu định nghĩa văn hóa truyền thống phải nhấn mạnh đến "cách thức sáng tạo và sử dụng những giá trị" vày chúng là đa số "giá trị đặc biệt, mang ý nghĩa sâu sắc định tính và đóng vai trò thước đo về trình độ cách tân và phát triển của văn hóa"?

- Hiển nhiên, hoạt động là mắt xích nằm trong lòng con người với tự nhiên và làng mạc hội: chuyển động tạo ra văn hóa, và bản thân hoạt động, cách làm hoạt động, công nghệ hoạt động vui chơi của con fan cũng là văn hóa. Không hẳn ngẫu nhiên mà có trường phái định nghĩa văn hóa như hoạt động. Song, theo chúng tôi, trách nhiệm của định nghĩa văn hóa truyền thống là để nhấn diện với phân biệt văn hóa truyền thống với vô văn hóa, văn hóa truyền thống với từ nhiên, v.v., chứ đâu chỉ có để phân biệt trình độ chuyên môn cao với trình độ thấp? Vả lại nếu như quá nhấn mạnh đến kỹ càng này thì khái niệm văn hóa chủ yếu sẽ cất đựng những tri thức chuyên môn - công nghệ, nhưng đó là đối tượng người sử dụng quan vai trung phong của cao nhã chứ không thể là văn hóa truyền thống nữa. Đối với bọn chúng tôi, chuyển động sáng tạo ra và sử dụng các giá trị nằm trong khái niệm cực hiếm ­ đó là một trong những loại giá trị văn hóa truyền thống phi đồ gia dụng thể.

- Về kết cấu văn hóa, tại sao "tín ngưỡng" được xếp vào tiểu hệ "tổ chức đời sống cá nhân", còn "Phật giáo" lại được xếp vào tiểu hệ "ứng xử với môi trường xung quanh xã hội"?

- Đây là một trong thắc mắc hoàn toàn có lý. Mặc dù nhiên, về mặt phương thức luận khoa học, fan ta đều hiểu được cùng một đối tượng người dùng phân loại hoàn toàn có thể được xem xét theo rất nhiều hướng, nhiều tiêu chuẩn khác nhau. Vị vậy, việc xếp đối tượng người dùng đó vào đội phân một số loại nào phải căn cứ vào việc tiêu chuẩn nào là chính, cùng phải bảo đảm an toàn yêu cầu làm thế nào để cho việc phân loại đầy đủ (phải khái quát hết đối tượng), ko thừa (không chồng chéo cánh lên nhau). Tín ngưỡng với tôn giáo mặc dù xét về thực chất thì thuộc loại, nhưng lại xét về nguồn gốc và diễn biến của từng trường hợp rõ ràng thì rất có thể lại hết sức khác nhau. Ai cũng biết rằng ở việt nam thì Phật giáo, Đạo giáo, Kitô giáo... Hầu như là đều tôn giáo không tạo ra từ các tín ngưỡng dân tộc mà có bắt đầu ngoại lai, là sản phẩm của quy trình giao lưu văn hóa với các dân tộc khác. Mối contact của bọn chúng với các dân tộc và những nền văn hóa phát sinh ra chúng lớn hơn nhiều, đặc trưng hơn những so cùng với mối contact của chúng với các tín ngưỡng dân tộc. Chính vì vậy nhưng trong hệ thống của mình, cửa hàng chúng tôi đã xếp tín ngưỡng vào tè hệ "tổ chức cuộc sống cá nhân" (vì liên quan đến cuộc sống riêng từng người), còn Phật giáo và những tôn giáo khác được xếp vào tiểu hệ "ứng xử với môi trường xã hội".